Jódís Skúla, oddviti framboðs Vinstri grænna í nýju sameinuðu sveitarfélagi á Austurlandi er viðmælandi 10. VG varpsins.
Berglind Häsler, einn umsjónamanna VG-varpsins og kosningastjóri framboðsins, settist niður með Jódísi í Fellabæ á dögunum.
Jódís er lögfræðingur að mennt og vinnur sem verkefnastjóri hjá Austurbrú. Jódís ólst að mestu upp í Fellabæ og er nú aftur flutt þangað eftir að hafa búið um árabil í höfuðborginni. Hún hefur vakið athygli fyrir baráttu sína fyrir málefnum hinsegin fólks á Austurlandi en hún ásamt fleirum stofnaði samtökin Hinseigin Austurland. Jódís hefur enda mikinn hug á því að berjast fyrir jafnara Austurlandi, hvort sem það er á sviði kvenréttinda, hinsegin fólks, eldri borgara, fólks af erlendum uppruna eða öryrkja. Þá er Jódís mikill umhverfissinni, talar fyrir fjölbreyttu atvinnulífi og blómlegu menningarlífi.
Jódís segir hana hafa langað að snúa heim strax eftir nám en að það hafi dregist því að ekki hafi verið nægilega fjölbreytt störf í boði – sérstaklega fyrir konur.
,,Það er eitthvað sem mér finnst gríðarlega mikilvægt að við sem samfélag á Austurlandi hlustum á og bætum úr því það verður að vera þannig að samfélagið sé fjölbreytt og bjóði tækifæri fyrir alla. Jódís segir mikilvægt að sporna gegn einsleitu og karllægu atvinnulífi. ,,Það er hreinlega blóðtaka fyrir samfélagið ef að okkar sterkustu einstaklingar komast hreinlega ekki heim vegna þess að hér eru ekki störf við hæfi.” Jódís segir þetta hafa breyst til batnaðar á þeim árum sem hún var í burtu ,,en ég held við getum bara gert svo miklu betur.”
,,Það er mikið um frumkvöðla á Austurlandi og ég er ákaflega stolt af hverjum þeim einstaklingi sem að á sér einhverja hugsjón, á sér einhvern draum, lætur vaða og framkvæmir. Ég átti pabba sem var svona, hann var fasanabóndi hér fyrir austan og margir héldu að hann væri bara galinn en þetta var ótrúlega magnað afrek og flott en því miður þá entist honum ekki ævin til að sjá þetta verða að einhverju stærra, hann féll frá mjög ungur. En eftir að hafa fylgst með honum þá finnst mér þetta svo ótrúlega virðingavert að standa einhvernvegin, svolítið einn á móti rest. Ég held að við þurfum að vera miklu duglegri að styðja við þetta. Styðja við frábærar hugmyndir því það er bara svo mikið sem ein manneskja getur gert. Afreksfólk gerir það og við sjáum það hér fyrir austan, hér eru ótrúlegir einstaklingar að að gera ótrúlega hluti en ég held að við sem samfélag gætum verið miklu öflugri ef við leggðum meiri lóð á vogaskálarnar.”
Og þetta er þá væntanlega eitt af málefnum nýs framboðs VG?
,,Já vissulega og bara mjög ofarlega. Við viljum sjá nákvæmlega þetta fjölbreyttara atvinnulíf og við viljum líka styðja við rannsóknir, nýsköpun, við eigum sterkar menningarlegar rætur hér fyrir austan á öllum þessum stöðum stórkostlegt listafólk sem er bara nákvæmlega að þessu, að skapa einhvern auð og einhverja auðlind úr eigin handverki og hugviti og þetta er auðvitað bara stórkostlegur grunnur að byggja á.”
Náttúruvernd skipar stóran sess í stefnu VG framboðsins og hafnar framboðið áformum um nýjar virkjanir, m.a. á óröskuðu víðerni Hrauna og nærliggjandi vatnasviði þess. Komi til þess að nauðsynlegt þyki að virkja í framtíðinni þá verði horft til þeirra svæða sem þegar hefur verið raskað.
,,Við á Austurlandi höfum greitt dýru verði varðandi náttúru okkar og okkar víðerni er búið að raska, það verður ekkert aftur tekið og þau áform sem nú standa fyrir dyrum eru algjörlega óboðleg að mínu mati.”
,,Við fórum núna um daginn og ferðuðumst aðeins um hálendið okkar og skoðuðum bæði það sem búið er að gera og það sem stendur til að gera. Það er þarna algjörlega óspillt náttúra. Það er bara krafa nútímans, það er allt önnur staða uppi í samfélaginu og hreinlega í heimsmyndinni núna heldur en var í kringum árið 2000. Unga fólkið og líka eldra fólkið hafnar þessu, það er komið nóg af því að arðræna náttúruna og auðlindirnar okkar við verðum að taka til varna og ég held að það sé mjög sterk krafa frá kjósendum að við erum búin að gefa eins mikið og við getum hér á Austurlandi. Það er ekki boði, að einu sinni hugleiða það, að halda áfram á þeirri braut.
//Uppfært: Búið er að ákveða að kosið verði 19. September þrátt fyrir COVID
Kórónuveirufaraldurinn hefur haft mikil áhrif á kosningabaráttuna og sjálfar kosningarnar. Til stóð að kjósa í apríl en því var frestað. Nýr kjördagur var settur 19. september og miðað við stöðuna í dag, 9. ágúst, þá gæti allt eins farið svo að aðgerðir verði hertar enn frekar og íbúar á Austurlandi farnir að spurja sig hvort kosningunum verði hreinlega aftur frestað. Ekkert hefur verið gefið út en það virðist vera skoðun flestra sem ég hef talað við að það verði að finna leið til að kjósa. Að við þurfum einfaldlega að finna leiðir til að lifa með veirunni.
,,Þetta hefur auðvitað verið gríðarleg lexía fyrir okkur öll. Við vöknum á morgnana og gerum bara ráð fyrir því að lífið sé á einhvern ákveðin hátt. En Covid hefur held ég kennt okkur öllum það að það þarf svo ótrúlega lítið til að öll okkar heimsmynd raskist og það sem við göngum að sem vísu sé hreinlega ekki þannig. Þetta hefur líka kennt okkur samheldni og það að við getum verið í nánd þó að við höfum 2 metra á milli eða fundum í gegnum fjarfundabúnað og ég held að það séu mörg tækifæri sem við höfum þurft að uppgötva í þessu ástand.
Þetta hefur auðvitað verið snúið, þessar kosningar, þetta eru orðnar lengstu kosningar sögunnar hér,” segir Jódís og hlær. ,,En við vöknum þarna eftir áramót og leggjum í skemmtilega og fyrirsjáanlega kosningabaráttu á hefðbundinn hátt og það er auðvitað löngu búið að snúa því öllu á hvolf og ennþá erum við hreinlega í óvissu. Hvernig kosningabaráttan á að fara fram? Fer hún eingöngu fram í gegnum miðla? Höfum við tækifæri til að þvælast um og hitta fólk sem er auðvitað það sem okkur langar mest til að gera. Getum við komið öllu til skila? Hvernig getum við gert það á sem bestan hátt? Því við höfum alveg ótrúlega magnaða stefnuskrá og það er svo mikilvægt fyrir okkur að vera í sambandið við fólkið, því um það snýst þetta allt saman. Það er fólkið okkar hér fyrir austan. Þetta að þetta er auðvitað búin að vera ótrúlega snúin staða og við erum ekkert búin að bíta úr nálinni með þetta. Maður situr bara spenntur og bíður eftir þríeykinu og bara, hvað gerist næst og ég held að við þurfum bara fyrst og fremst öll að vera bara auðmjúk, umburðarlynd, hugsa um okkar viðkvæmustu einstaklinga, samábyrgð samfélagsins, höldum tveggja metra reglunni, þvoum og sprittum, tökum tillit, þannig förum við í gegnum þetta og hvað sem verður með kosningabaráttur og kosningar þá verður auðvitað bara mannkærleikurinn að vera númer eitt. Hvort sem við tökumst á í einhverri kosningabaráttu á einhverjum fundum eða hvort við gerum það í gegnum netið, það verður bara að koma í ljós, við skulum bara öll vanda okkur og hjálpast öll að og ég held að það séu bara allir í öllum flokkum og stéttum sammála um það að þetta er bara verkefnið sem við verðum öll að vinna saman.”
Hvernig er andinn í frambjóðendahópnum?
,,Hann er mjög góður og við erum bara miklir vinir held ég og það er auðvitað þessi tími, kosningabaráttan var lengd um nánast hálft ár og við höfum því fengið mikið tækifæri til að kynnast betur, þétta raðirnar, vinna saman og hugleiða okkar stefnu mál og annað þannig að ég mundi segja að í hópi frambjóðenda er bara mjög góður andi og við erum bara held ég svolítið spennt fyrir þessu. Við erum jákvæð og ánægð með þetta.”
Þú ert að stíga þín fyrstu skref inn í stjórnmálastarf og strax orðin oddviti. Hvernig leggst þetta í þig?
,,Ég reyni bara að vera svolítið auðmjúk og detta ekki í einhvern hroka og það er alveg þannig, ég er að stíga mín fyrstu skref og það er bara algjörlega ómetanlegt að hafa með mér í liði fólk með gríðarlega mikla reynslu ég get alltaf leitað til þeirra. Ég er mjög jákvæð og mjög bjartsýn og ég held að ég eigi bara helling inni, ég kem algjörlega óþreytt inn í þetta en fyrst og fremst er þetta bara gríðarlega lærdómsríkt og skemmtilegt og ég ætla bara að leggja mig alla fram við að standa undir verkefninu.”
Ef það væri eitthvað sem þú myndir vilja breyta hérna í samfélaginu fyrir austan, hvað væri það?
,,Ég held ég myndi fyrst og fremst vilja breyta viðhorfum okkar til mannlegra þátta. Ég vil sjá opnara og kærleiksríkara samfélag fyrir alla. Við sem sitjum í okkar forréttindaturni, og ég er ein af þeim, okkur hættir svo til að upplifa að hér sé ekki misrétti, hér séu bara allir að hafa það gott, af því að við þurfum ekki að finna það á eigin skinni en sannleikurinn er sá að það er auðvitað fullt af fólki, öryrkjar, eldri borgarar, hinsegin fólk, fólk af erlendum uppruna, fátækt fólk. Samfélagið er mjög fjölbreytt og það er ekki rétt gefið. Það er eitthvað sem ég mundi vilja vekja meiri athygli á og ná einhversskonar sáttmála um að við reynum að gera betur. Svo er það auðvitað umhverfsverndin. Þó að við heyrum alltaf háværari og háværari raddir. Í samfélaginu öllu og bara öllu landinu um að við viljum passa upp á náttúru Íslands og auðlindir þá held ég að það séu líka ótrúlega margir sem að hafa kannski bara ekki hugsað mikið út í það og ef þeir myndu gefa sér tíma til að fara yfir stöðuna fara yfir bara Austurlandið, hvað er búið að gera og hvað á að gera hver er þörfin fyrir að það verði gert og hvaða hagsmunir búa að baki? Hverjum mun það þjóna? Allar þessar spurningar og raunverulega kynna sér það þá held ég að við fengjum ótrúlega vitundavakningu um það að þetta vilja Austfirðingar ekki.”
Hverju ertu stoltust af hér eystra?
,,Það er svo ótrúlega margt. Við skörtum auðvitað ótrúlega fallegri náttúru og blómlegu menningarlífi – ég nefni Dyrfjöll, Vök og Mjóafjörð – þessir demantar til dæmis. Svo verð ég auðvitað að nefna félagið sem við stofnuðum. Hinsegin Austurland sem er gríðarlega mikilvægt félag sem styður við hinsegin fólk og ég er ótrúlega stolt af því að hafa tekið þátt í því verkefni því það hefur breytt svo ótrúlega miklu til betri vegar og ég held að það verkefni hafi líka kennt okkur að við þurfum fleiri svona vakningar. Við þurfum að halda betur um fólk af erlendum uppruna og ég held að þegar við tökum okkur saman og leggjumst á eitt og hjálpumst að við að gera betur og þar kannski liggur stoltið, ég veit að þessi kraftur, þetta hugrekki og það sem þarf – er til staðar á Austurlandi. Við þurfum bara að virkja hann.”